O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi

Ўзбекистонда суд тизими ҳамон ислоҳотда

Ўзбекистонда суд тизими ҳамон ислоҳотда
37 views
23 April 2014 - 16:32

sudebnaya-reformaЎзбекистон президенти 22 апрель куни судьяларнинг малака ҳайъатлари тўғрисидаги Низомнинг янги таҳрири тасдиқланган қонунни имзолади.

Мазкур Қонун Олий Мажлис қонунчилик палатаси томонидан 25 февралда қабул қилиниб 10 апрелда Сенат томонидан маъқулланганди. 23 апрель куни қонун “Народное слово” ва “Халқ сўзи” газеталарида эълон қилинди ва шу кунидан бошлаб кучга кирди.

Газеталарда судьяларнинг малака ҳайъатлари тўғрисидаги Низомнинг янги таҳрирдаги матни келтирилмаган ва унинг қонунлар тўпламида нашр қилиниши айтилади.

Ушбу Низом 2012 йил 30 ноябрдаги “Судлар фаолиятини янада такомиллаштириш бўйича ташкилий чоралар тўғрисида”ги президент фармони ва 2012 йил 29 декабрдаги “Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Судьяларни танлаш ва лавозимларга тавсия этиш бўйича олий малака комиссияси фаолиятини такомиллаштириш тўғрисида”ги фармойиши ижросини таъминлаш мақсадида ишлаб чиқилганлиги таъкидланади.

Судьяларнинг малака ҳайъатлари тўғрисидаги Низомнинг янги таҳрирда қабул қилинишини эса Ўзбекистонда суд соҳасида 2012 йилдан бери давом этиб келаётган навбатдаги ислоҳотларнинг таркибий қисми дейиш мумкин.

Маълумки, 2014 йилнинг 11 апрель куни Олий Мажлис Сенатининг “Ўзбекистон Республикаси Олий суди таркибига ўзгартишлар киритиш тўғрисисида”ги Қарори билан Олий суд таркиби янгиланганди. Шу куннинг ўзида Олий Мажлис Сенати томонидан “Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди таркибига ўзгариш киритиш тўғрисида”ги Қарор ҳам қабул қилиниб судьялар таркиби яна тўртта судьяга янгиланганди.

Ҳозирда қабул қилинган Низомнинг аҳамияти шундан иборатки, айнан мазкур ҳужжат билан Ўзбекистонда судьяларнинг малака ҳайъатларини сайлаш тартиби, уларнинг фаолиятини ташкил этиш ва ваколатлари белгилаб берилади. Бундан ташқари, ҳужжат судьяларнинг интизомий жавобгарлиги масаласини ва бу билан боғлиқ ишларни кўриш тартибини ҳам белгилайди.

Низомда судьяларнинг малака ҳайъатлари томонидан номзодларнинг касбий, маънавий-ахлоқий ва шахсий фазилатлари ўрганилишини ташкил этиш каби муҳим вазифа ҳам белгиланади. Бу эса, бугунги кунда Ўзбекистонда судьялари орасида тез-тез учраб турадиган пора олиш амалиёти билан бевосита дахлдордир.

Маълумки, судьяларнинг пора билан ҳибс этилиш ҳолатлари Ўзбекистон воқелигида кўп учрайди. Мутахассислар буни Ўбекистондаги судьяларнинг ижтимоий жиҳатдан етарлича ҳимоя қилинмаганлиги билан изоҳлайди. Бироқ, юқорида таъкидлаганимиздек 2012 йилда бошланган суд соҳасидаги ислоҳотларнинг навбатдаги босқичи айнан судьяларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтиришнинг меъёрий асосларини шакллантиришдан бошланганди.

Хусусан, 2012 йилнинг 2 августида “Суд тизими ҳодимларини ижтимоий муҳофаза қилишни тубдан яхшилаш тўғрисида”ги Президент Фармони қабул қилинганди. Мазкур ҳужжатни қабул қилиш орқали суд тизими ҳодимларини моддий жиҳатдан рағбатлантириш (пора олиш) амалиётига чек қўйиш назарда тутилган. Шу мақсадда судьяларни даромад солиқларидан озод қилиш ва уларга узоқ муддатли уй-жой кредитлари бериш билан бир қаторда фуқаролик ишлари бўйича туманлараро суди судьяларининг ҳар ойда ойлик маошларининг 50% миқдоридаги устама ҳақлари тўланиши белгилаб қўйилганди.

Бироқ, ҳозиргача мазкур рағбатлантириш чоралари ҳам ўз судьяларнинг пора олиш амалиётини камайишига олиб келмади. Хусусан, 2013 йилнинг 28 декабрь куни жиноят ишлари бўйича Бухоро вилоят суди судьяси Дилфуза Ризаева ҳам пора олиш чоғида ҳибсга олинганди.

Ундан бир неча кун олдин эса, Фуқаролик ишлари бўйича Қашқадарë вилояти Қарши туманлараро судининг судьяси Фахриддин Жуманазаров ҳам катта миқдорда пора олишда айбланиб МХХ тарафидан Қарши шаҳридаги Пахтазор туманида қўлга олинганди.

Шу йилнинг 27 март куни эса Тошкент вилоятининг фуқаролик ишлари бўйича Ўртачирчиқ туманлараро суди судьяси А.Абилов ўз иш жойида 250.000 сўм (100 АҚШ доллари) миқдорида пора олаётган вақтда МХҲ ҳодимлари томонидан қўлга олинганди.

Эндиликда юқоридаги Низомнинг янги таҳрирда қабул қилиниши билан судьялик лавозимларига номзодлар захирасини шакллантириш ва номзодларни танлаш билан боғлиқ бир қанча талаблар янгиланганлиги айтилмоқда. Ушбу норматив ўзгаришларнинг Ўзбекистондаги суд тизимининг яхшиланишида қанчалик самара беради буни вақт кўрсатади.

Замир Малик