O'zbekiston ERK Demokratik Partiyasi

Ўғузхоннинг қиличи (2-қисм)

Ўғузхоннинг қиличи (2-қисм)
347 views
14 February 2021 - 1:15

Бир қирғоғи кўлнинг – Варахша,

Бир қирғоқда – Пойкент улуғвор.

Мана, бугун минг йиллар оша,

Шаҳарлардан қолгани – девор.

Ўша замонларда Пойкентдан

Хоразмга чиққан карвонлар –

озор чекмаганлар офтобдан.

Соя ташлаб турган кўк боғлар.

Қоракўлдан Ҳазораспга то –

турнақатор уйлар бўлган жо.

Томга чиққан мушуклар ҳатто

Топган Кўҳна Урганчда ифшо.

Замонбобо устини қатор

Макон тутган қишлоқлар – обод.

Ҳар мавзеда тўкин бир бозор,

Бугун улар тамоман касод.

Завол топиб – ўтмиш дунёси,

Ўрин олмиш янги бир замон.

Мозийлардан ёғиб зиёси,

Қолмиш тарих излари ҳамон.

Бу кунларни унутиб, яна

Қайтамиз ул ўтмиш бағрига.

Минг йиллардан нарида, сана,

Саҳроларнинг чорбоғларига.

Кўкка қўлин чўзса Хоразм,

Тутган чоғлар ой балдоғини,

Оврупани айласа жазм,

Ювган денгиз қўл, оёғини.

Хоразмнинг бўлиб эркаси,

Гул-гул яшнаб турган Қоракўл.

Келди қочиб юрт маликаси,

Хон узатса, етар зумда қўл.

                     ***

Чайқалади Қоракўл – денгиз,

Қирликларни ўпиб қирғоғи.

Кўз илғамас кенгликлар тенгсиз,

Кўринмайди сувнинг адоғи.

Дарғалида тўхтар кемалар,

Ўтиб қайтганида бир нафас.

Қиётлида бари дарғалар,

Дарғасизлар овга ярамас.

Туркистонни ҳам Хуросонни

Балиқ билан этарлар таъмин.

Қоракўлда сузган сазанни

Хуш кўрарлар арабда ҳамин.

Араб, Ажам, Тотор юртлари

Қоракўлдан олади мўйна.

Қорабайир – ўғуз отлари,

Қоракўли тери – хазина.

Йўлбарслари тўқайларида

Хонгул овлаб уради панжа.

Кўплигидан отарларида

Бўриларга қўйлари ўлжа.

Қуён овламайди итлари,

Тиш қайрайди бўриларга ўч.

Гўрўғлидай қурч йигитлари –

елкасидан балқиб турар куч.

Ердан чиққан қуёш – Хоразм,

Кўҳна Урганч қуёш меҳвари.

Юртлар ичра Қоракўл азим,

Хоразмнинг тенгсиз гавҳари.

Мирзо етиб келди–ю, бироқ

ҳеч гўшадан топмади паноҳ.

Қоракўлда унган ҳар янтоқ –

юрт шоҳига эди кўз, нигоҳ.

Тўқайзорга кириб бир кеча,

Ётди маликани қўриқлаб.

Режа тузиб, ташлади ўкча:

Нима қилмоқ керак эрталаб.

Барисини ўйлаб, бафуржа,

Ўйларига берди сўнг қарор.

То тонггача қоқмади мижжа,

Маликага суқланиб хумор.

Булутлардан сузиб чиққан ой,

маликага тушганда кўзи –

беролмасдан ҳисларга орой,

чеҳрасидан доғлари тўзди.

Ошиқ бўлиб Мирзога ўғрин,

Маликани жеркиб, бурди юз.

Йўллар юриб чарчаган, ҳорғин,

Ҳусн тўкиб ухлар эди қиз.

Урганч боғларининг райҳони,

Сариқамиш кўлининг ғози.

Отасидир хонларнинг хони,

Онаси ҳам паризод қизи.

Киприкларин қоқмасдан Мирзо,

Паривашга термулар титраб.

Уйқуда ҳам кўзларда ғамза,

Тонглар отди оҳулар маъраб.

                           ***

Кўлнинг ўртасида бир орол ‒

Йиртқич ҳайвонларнинг макони.

Сурув-сурув кезади марол,

Парранда ва дарранда кони.

Осмонга бўй чўзган қарамон,

Тўқай бўлиб қоплаган ерни.

Бўри санғиб “ув” тортар ёмон,

Ваҳимаси ҳуркитар шерни.

Кечалари ёқишиб гулхан,

Ажиналар ўтказар базм.

Алвастининг сочлари тикан,

Келмоққа йўқ ҳар мардда жазм.

Бу ерлардан ўтмайди кема,

Овчиларнинг етмайди дами.

Овчиларнинг дамини дема,

Тегмаган ҳеч одам қадами.

Қарамондан сол ясаб Мирзо,

Шу оролни кўзлади охир.

Малика ҳам бўлса-да ризо,

Қалби тўла эди хавотир.

Ёт кўзлардан бекиниб овлоқ,

Солга чиқиб суздилар саҳар.

Чорласа ҳам қорайиб қирғоқ,

Ҳар қадамда эди минг хатар.

Қуёш шарқдан кўтармасдан бош

Оролчани тутдилар манзил.

Сол қирғоққа тиркалди ёнбош,

Ал-оқибат муродлар ҳосил.

Ислом Холбой

Манба: QIZIL OLMA