{"id":8619,"date":"2022-11-01T15:01:19","date_gmt":"2022-11-01T12:01:19","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/?p=8619"},"modified":"2022-11-01T15:01:21","modified_gmt":"2022-11-01T12:01:21","slug":"celaleddin-harzemsahin-mezarinin-yeri-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/celaleddin-harzemsahin-mezarinin-yeri-bulundu.html","title":{"rendered":"Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n yeri bulundu"},"content":{"rendered":"\n

11’inci y\u00fczy\u0131lda kurulup, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Harzem\u015fahlar Devleti’nin son h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n yeri,\u00a0Diyarbak\u0131r<\/a>‘\u0131n\u00a0Silvan<\/a>\u00a0il\u00e7esinde oldu\u011fu belirtildi.<\/h2>\n\n\n\n

Dicle \u00dcniversitesi’nce kurulan komisyonun, Anadolu Sel\u00e7uklu Devleti’nin kurucusu olan ve kazand\u0131\u011f\u0131 sava\u015flarla Ha\u00e7l\u0131 hareketini durduran S\u00fcleyman \u015eah’\u0131n o\u011flu Sultan 1’inci K\u0131l\u0131\u00e7arslan ile k\u0131z\u0131 Saide Hatun’un Diyarbak\u0131r’\u0131n Silvan il\u00e7esindeki mezarlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ocak ay\u0131nda sonu\u00e7 vermi\u015f ve mezarlar\u0131 bulunmu\u015ftu. Mezar yerinin \u00e7evre d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam ederken, B\u00fcy\u00fck Sel\u00e7uklu Devleti’nin miras\u00e7\u0131s\u0131 olarak 11’inci y\u00fczy\u0131lda kurulup, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Harzem\u015fahlar Devleti’nin son h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n Silvan’da oldu\u011fu bilinen mezar\u0131n\u0131n yerinin tespit edilmesi amac\u0131yla Dicle \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Tarih B\u00f6l\u00fcm\u00fc Ba\u015fkan\u0131 Do\u00e7. Dr. Oktay Bozan ile Mervaniler hakk\u0131nda ara\u015ft\u0131rmalar yapan Dr. Arafat Yaz, \u0130slam tarihi kaynaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Do\u00e7. Dr. Bozan, T\u00fcrkiye’de ve \u00f6zellikle \u00d6zbekistan’da merak konusu olan mezar yeri ile ilgili olarak yapt\u0131klar\u0131 ara\u015ft\u0131rmada, bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fmada yer almayan ve g\u00f6zden ka\u00e7an bir kaynak tespit ettiklerini s\u00f6yledi. Celaleddin Harzem\u015fah d\u00f6neminde ya\u015fam\u0131\u015f \u0130slam tarih\u00e7isi Sibt \u0130bn Cevzi’nin ‘Mir\u2019at\u00fc\u2019z-Zaman Fi Tarihi\u2019l-Ayan’ isimli eserinde mezar yerinin t\u00fcm detaylar\u0131yla anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Do\u00e7. Dr. Bozan, yap\u0131lacak kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lacak mezarla Silvan il\u00e7esinin Ahlat ve Diyarbak\u0131r aras\u0131nda \u00f6nemli bir turizm destinasyonuna sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n\n\n\n

“30’A YAKIN KAYNAKTA MEZARIN S\u0130LVAN’DA OLDUGU BEL\u0130RT\u0130L\u0130YOR”<\/h2>\n\n\n\n

30’a yak\u0131n \u0130slam tarihi kayna\u011f\u0131nda mezar\u0131n Silvan’da oldu\u011fu belirtildi\u011fini, ancak yerinin tam olarak tarif edilmedi\u011fini ifade eden Do\u00e7. Dr. Bozan, “Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclme tarihi 1231, bu konuyla alakal\u0131 bilgi veren Sibt \u0130bn Cevzi’nin \u00f6l\u00fcm tarihi de ondan 25 y\u0131l sonra. Dolay\u0131s\u0131yla Celaleddin Harzem\u015fah ile ayn\u0131 ya\u015flarda olmas\u0131 ve ayn\u0131 tarihlerde ya\u015famas\u0131, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerin buraya \u00e7ok yak\u0131n olmas\u0131, bu b\u00f6lgeyle ilgili \u00e7ok detayl\u0131 bilgiler veren biri olmas\u0131, b\u00f6lge tarihini yazarken vazge\u00e7emeyece\u011fimiz bir kaynak olmas\u0131 hasebiyle g\u00fcvenilir bir kaynak oldu\u011funu ve bu kayna\u011f\u0131n vermi\u015f oldu\u011fu bilgilerin di\u011fer bilgilerle birlikte okundu\u011fu zaman, bir tart\u0131\u015fmaya yer b\u0131rakmayacak \u015fekilde ortaya koymu\u015f oluyor” diye konu\u015ftu.<\/p>\n\n\n\n

“S\u0130LVAN, SULTANLAR \u015eEHR\u0130 OLARAK B\u0130L\u0130N\u0130YOR”<\/h2>\n\n\n\n

Silvan’\u0131n \u0130slam ve insanl\u0131k tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir merkez oldu\u011funu vurgulayan Do\u00e7. Dr. Bozan, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n\n\n\n

“Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan islam tarihinde sultanlar \u015fehri olarak bilinmektedir. Gerek Mervaniler Devleti’nin gerekse Artuklular Devleti’nin \u00f6nemli bir merkezi ve ba\u015fkenti olmu\u015ftur. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda 2021 y\u0131l\u0131 Ocak ay\u0131 ba\u015f\u0131nda, Anadolu Sel\u00e7uklu H\u00fck\u00fcmdar\u0131 Sultan 1’inci K\u0131l\u0131\u00e7aslan’\u0131n mezar yerinin tespiti ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131ld\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmayla beraber ‘Silvan’da ba\u015fka hangi h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131n da t\u00fcrbesi var’ sorusu g\u00fcndeme geldi. Mo\u011follar\u0131 yery\u00fcz\u00fcnde ilk defa durduran, Anadolu tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, Orta Asya tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan, \u0130slam tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir akt\u00f6r ve \u015fahsiyet olan Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n da Silvan’da oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Bu kapsamda farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler de yer ald\u0131. Fakat bunlar\u0131n hi\u00e7bir tarihi kayd\u0131 yok.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u0131l i\u00e7erisinde T\u00fcrkiye ile \u00d6zbekistan aras\u0131nda ortak yap\u0131m olan ‘Bozk\u0131r Arslan\u0131 Celaleddin’ dizisi yap\u0131ld\u0131. Bu diziden sonra bu konuya ilgi ve alaka daha da artt\u0131. Bu anlamda bizlere ula\u015fan birtak\u0131m teklifler geldi. Dr. Arafat Yaz ile beraber bir s\u00fcredir \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir konuydu ve dikkatli bir \u015fekilde \u0130slam tarihi kaynaklar\u0131n\u0131 inceledik. Yakla\u015f\u0131k 30 \u0130slam tarihi kayna\u011f\u0131nda Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcyle alakal\u0131 metinleri \u00e7ok dikkatli bir \u015fekilde inceledik. Bu incelememizde \u015fu kanaat has\u0131l oldu. Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n Silvan’da oldu\u011fu kesinlik kazanm\u0131\u015f oluyor. Fakat bunun yan\u0131 s\u0131ra bir kaynaktaki bir bilginin bug\u00fcne kadar hi\u00e7bir \u00e7a\u011fda\u015f ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n fark etmedi\u011fini, hi\u00e7bir kitapta, hi\u00e7bir makalede, hi\u00e7bir \u00e7al\u0131\u015fmada olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. \u00dclkemizde Harzem\u015fahlar ve Celaleddin Harzem\u015fah ile ilgili m\u00fcstakil \u00e7al\u0131\u015fmalarda bile bu kayna\u011f\u0131n kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, muhtemelen g\u00f6zden ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Sibt \u0130bn Cevzi ad\u0131ndaki bir tarih\u00e7i, \u2018Mir\u2019at\u00fc\u2019z-Zaman Fi Tarihi\u2019l-Ayan\u2019 adl\u0131 eserinde, Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclme \u015feklini, \u00f6ld\u00fcr\u00fclme yerini ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fckten sonra da Silvan emiri olan Melik Muzaffer \u015eahabbetin Gazi’nin, onun cesedini Silvan’a getirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Day\u0131s\u0131n\u0131n Harzem\u015fah’\u0131n cenazesini bizzat te\u015fhis etti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n

“BURANIN HEMEN DI\u015eINDA B\u0130R YERE DEFNED\u0130LD\u0130\u011e\u0130N\u0130 G\u00d6R\u00dcYORUZ”<\/h2>\n\n\n\n

Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n cesedi, \u015fu anda i\u00e7inde bulundu\u011fumuz noktada, surun hemen d\u0131\u015f\u0131nda. Tarihi kaynaklarda buras\u0131 Burcu Melik, H\u00fck\u00fcmdar Burcu, Melik Burcu, Sultan Burcu diye ifade edilen bir yer. Buran\u0131n hemen d\u0131\u015f\u0131nda, meydan denilen bir yere defnedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla bu bilgi, \u00e7ok net bir \u015fekilde Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n nerede oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndeki tart\u0131\u015fmalar\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde geride b\u0131rak\u0131yor ve a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015fturmu\u015f oluyor. Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131 nerededir sorusu b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde cevap buluyor. \u00d6zbekistan ve Orta Asya ve \u0130slam tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar yerinin tespitinin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Bundan sonraki s\u00fcre\u00e7te bizim beraber y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve bu noktaya varm\u0131\u015f oldu\u011fumuz bu \u00e7al\u0131\u015fma resmi bir komisyon kurulmak suretiyle bu \u00e7er\u00e7evesi daralt\u0131lm\u0131\u015f, alan\u0131 s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015f yerle ilgili bir kaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131yla daha detayl\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bu somut bilgiler daha da bir a\u00e7\u0131\u011fa kavu\u015fmu\u015f olacak. Tabi bu noktay\u0131 tespit ederken tarihi kay\u0131tlarda ge\u00e7en bur\u00e7, kale, su yolu, mescit gibi noktalar\u0131 bir\u00e7ok kay\u0131tta takip ve teyit etmek suretiyle bu sonuca ula\u015fm\u0131\u015f olduk.”<\/p>\n\n\n\n

“ARTIK MEZARA \u00c7OK YAKINIZ”<\/h2>\n\n\n\n

Mervaniler \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar yapan Dr. Yahya Yaz da Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n Silvan’da olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya hangi mevkide oldu\u011fu ile ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n bitti\u011fini belirterek, “Art\u0131k ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer metrelerle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yer olarak kald\u0131. Art\u0131k mezara \u00e7ok yak\u0131n\u0131z. Di\u011fer kaynaklarda konulan bilgilerle \u00fcst \u00fcste konuldu\u011funda net bir \u015fekilde puzzle tamamlan\u0131yor, bilgiler birbirini tutuyor ve Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n burada oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Sibt \u0130bn Cevzi’den Allah raz\u0131 olsun. \u00c7ok \u00f6nemli bilgiler vererek anlat\u0131yor. Birincisi Silvan’\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, Burcu Melik’in alt\u0131nda meydan\u0131n yan\u0131nda g\u00f6m\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Burcu Melik’e yo\u011funla\u015ft\u0131k. Acaba Burcu Melik nerededir diye bununla ilgili de kapsaml\u0131 bir ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131k ve bu ara\u015ft\u0131rma sonucunda Burcu Melik’in asl\u0131nda \u00e7ok bilinen bir yer oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck. Art\u0131k Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n burada 100 metrekarelik bir alanla s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yerde oldu\u011funa kesin olarak kanaat ettik. Mezar, Burcu Melik denilen bu noktan\u0131n etraf\u0131nda, \u00e7ok dar bir alanda” dedi.<\/p>\n\n\n\n

Kaynak: DHA<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

11’inci y\u00fczy\u0131lda kurulup, yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l h\u00fck\u00fcm s\u00fcren Harzem\u015fahlar Devleti’nin son h\u00fck\u00fcmdar\u0131 Celaleddin Harzem\u015fah’\u0131n mezar\u0131n\u0131n yeri,\u00a0Diyarbak\u0131r‘\u0131n\u00a0Silvan\u00a0il\u00e7esinde oldu\u011fu belirtildi. Dicle \u00dcniversitesi’nce kurulan komisyonun, Anadolu Sel\u00e7uklu Devleti’nin kurucusu olan ve kazand\u0131\u011f\u0131 sava\u015flarla Ha\u00e7l\u0131 hareketini durduran S\u00fcleyman \u015eah’\u0131n o\u011flu Sultan 1’inci K\u0131l\u0131\u00e7arslan ile k\u0131z\u0131 Saide Hatun’un Diyarbak\u0131r’\u0131n Silvan il\u00e7esindeki mezarlar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar ocak ay\u0131nda sonu\u00e7 vermi\u015f […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":8620,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8619"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8619"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8621,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8619\/revisions\/8621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}