{"id":8766,"date":"2024-11-13T20:37:23","date_gmt":"2024-11-13T17:37:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/?p=8766"},"modified":"2024-11-13T20:38:45","modified_gmt":"2024-11-13T17:38:45","slug":"tdk-baskani-prof-dr-osman-mert-ortak-alfabeyi-hurriyete-anlatti-5-harf-lehceler-icin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/tdk-baskani-prof-dr-osman-mert-ortak-alfabeyi-hurriyete-anlatti-5-harf-lehceler-icin.html","title":{"rendered":"TDK Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Osman Mert \u2018ortak alfabe\u2019yi H\u00fcrriyet\u2019e anlatt\u0131: 5 harf leh\u00e7eler i\u00e7in"},"content":{"rendered":"\n

T\u00fcrk Dil Kurumu Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Mert, Q, X, \u0147, \u00c4, \u016c harflerinin T\u00fcrk alfabesine girmeyece\u011fini belirterek, \u201c34 harfli ortak alfabedeki 5 harf, T\u00fcrk leh\u00e7elerinde olan sesler i\u00e7in belirlenmi\u015ftir. E\u011fer bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 Kazak\u00e7a bir kelime yazacaksa, Kazak alfabesinde olan o harfi kullanabilir. T\u0131pk\u0131 \u0130ngilizce yazarken W, Q i\u015faretlerini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi\u201d dedi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131, Q, X, \u0147, \u00c4, \u016c harflerinin de oldu\u011fu \u201cortak alfabe\u201dnin hayata ge\u00e7irilmesine karar verdi. T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu\u2019nda yer alan T\u00fcrk Dil Kurumu (TDK) Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Osman Mert, 34 harften olu\u015fan \u201cOrtak T\u00fcrk Alfabesi\u201dne ili\u015fkin merak edilen sorular\u0131 H\u00fcrriyet\u2019e yan\u0131tlad\u0131:<\/p>\n\n\n\n

34 HARF \u00c7ATI ALFABE<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Ortak T\u00fcrk alfabesine ni\u00e7in ihtiya\u00e7 duyuldu?<\/p>\n\n\n\n

Ortak T\u00fcrk Alfabesi T\u00fcrkiye, Azerbaycan, \u00d6zbekistan, Kazakistan ve K\u0131rg\u0131zistan Cumhuriyetlerinin kullanacaklar\u0131 harflerin toplam\u0131n\u0131 temsil eden bir \u00e7er\u00e7eve alfabedir. Bug\u00fcn d\u00fcnyada bilgi birikiminin en az y\u00fczde 70\u2019i Latin alfabesiyle ortaya konmaktad\u0131r. T\u00fcrk Cumhuriyetleri olarak bizim de hem aram\u0131zdaki ili\u015fkileri g\u00fc\u00e7lendirmek hem de d\u00fcnya ile entegrasyonu sa\u011flamak i\u00e7in Latin tabanl\u0131 ortak bir alfabeye ge\u00e7memiz gerekiyordu.<\/p>\n\n\n\n

– Ortak alfabe hangi alanlarda kullan\u0131lacak? <\/p>\n\n\n\n

Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan kendileri i\u00e7in belirlenen alfabeleri parlamentolar\u0131nda kabul edip onaylad\u0131ktan sonra kullanmaya ba\u015flayacak. 34 harfli Ortak T\u00fcrk Alfabesi bir \u00e7er\u00e7eve alfabe. Herhangi bir \u00fclkenin kullanaca\u011f\u0131 bir alfabe de\u011fil. Bu alfabenin 29\u2019u T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kulland\u0131\u011f\u0131 harfler, di\u011ferleri ise T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esinde olmayan ancak T\u00fcrk leh\u00e7elerinde olan ve fonem de\u011feri ta\u015f\u0131yan sesler i\u00e7in belirlenmi\u015f harflerdir. Yani T\u00fcrk Cumhuriyetlerinin kullanacaklar\u0131 harflerin 29\u2019u ortak olacak; alfabeler 1 ile 3 aras\u0131nda da (34 harfli ortak \u00e7er\u00e7eve alfabeden al\u0131nan) farkl\u0131 harfler bar\u0131nd\u0131racak. <\/p>\n\n\n\n

– G\u00fcnl\u00fck hayatta bizi nas\u0131l etkileyecek?<\/p>\n\n\n\n

Ortak alfabeyle birlikte e\u011fitimden ekonomiye, siyasetten edebiyata kadar pek \u00e7ok alanda T\u00fcrk co\u011frafyas\u0131 yak\u0131nla\u015facak ve birlikte hareket kabiliyeti artacak. Art\u0131k Edirne\u2019den yola \u00e7\u0131kan bir T\u00fcrk, Altay Da\u011flar\u0131\u2019na kadar yaln\u0131zca T\u00fcrk\u00e7e konu\u015farak de\u011fil T\u00fcrk\u00e7e leh\u00e7eleriyle yaz\u0131lanlar\u0131 okuyarak da seyahat edebilecek. <\/p>\n\n\n\n

W VE Q HARFLER\u0130 G\u0130B\u0130 KULLANILACAK<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– T\u00fcrk alfabesine be\u015f harf eklenmesinden bahsediliyor? Bunlar nelerdir?<\/p>\n\n\n\n

Bir alfabede sadece fonem de\u011feri ta\u015f\u0131yan sesler harflerle g\u00f6sterilir. Bir dilde olmayan sesleri alfabesinde g\u00f6stermenin bir anlam\u0131 yoktur. Kabul edilen 34 harfli ortak \u00e7er\u00e7eve alfabedeki 5 harf, standart T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esi\u2019nde olmayan T\u00fcrk leh\u00e7elerinde olan sesler i\u00e7in belirlenmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla bu be\u015f harfin T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin alfabesinde g\u00f6sterilmesine de gerek yoktur. E\u011fer bir T\u00fcrkiye Cumhuriyeti vatanda\u015f\u0131 T\u00fcrkiye T\u00fcrk\u00e7esi\u2019nde olmayan bir sesin yer ald\u0131\u011f\u0131 Kazak\u00e7a bir kelime yazacaksa bu kelimede Kazak alfabesinde olan o harfi kullanabilir. T\u0131pk\u0131 \u0130ngilizce yazarken gerekti\u011finde bizim alfabemizde olmayan W, Q i\u015faretlerini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi.<\/p>\n\n\n\n

T\u00dcRK\u0130YE 29 HARFE DEVAM<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Ortak alfabe ne zaman kullan\u0131lmaya ba\u015flanacak?<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcrkiye Cumhuriyeti bu \u00e7er\u00e7eve alfabedeki 29 harfi zaten 1928 y\u0131l\u0131ndan beri kullan\u0131yor; kullanmaya devam edecek. Azerbaycan da ayn\u0131 \u015fekilde kendi alfabesini kullanmaya devam edecek. Sadece Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve \u00d6zbekistan\u2019da de\u011fi\u015fiklik olacak. Bu \u00fc\u00e7 \u00fclke konuyu parlamentolar\u0131na getirip onaylad\u0131ktan sonra T\u00fcrk Cumhuriyetleri aras\u0131nda 29\u2019u ortak olan ama harf say\u0131s\u0131 1 ile 3 aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131k arz eden alfabeler kullan\u0131lmayla ba\u015flanacak. <\/p>\n\n\n\n

– 29 harf yerine 34 harfi mi benimseyece\u011fiz? E\u011fitim sistemimizde 34 harf mi ge\u00e7erli olacak?  B\u00f6yle bir ihtiya\u00e7 s\u00f6z konusu de\u011fil.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

T\u00fcrk Dil Kurumu Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Mert, Q, X, \u0147, \u00c4, \u016c harflerinin T\u00fcrk alfabesine girmeyece\u011fini belirterek, \u201c34 harfli ortak alfabedeki 5 harf, T\u00fcrk leh\u00e7elerinde olan sesler i\u00e7in belirlenmi\u015ftir. E\u011fer bir T\u00fcrk vatanda\u015f\u0131 Kazak\u00e7a bir kelime yazacaksa, Kazak alfabesinde olan o harfi kullanabilir. T\u0131pk\u0131 \u0130ngilizce yazarken W, Q i\u015faretlerini kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi\u201d dedi. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":8767,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9,1],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8766"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8769,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8766\/revisions\/8769"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8767"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.uzerk.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}