ТУРК ҚЎШИНИНИНГ ТУРОНГА ЮРИШГА НИМА САБАБ БЎЛГАН?

Чингизхон ҳақида ёлғон ва ҳақиқатлар.

Қиётларнинг асли ватани Хоразм. Қадимги Хоразм еридаги бундай топонимлар шу қабиланинг юрти бўлганлигини билдиради. Буюк бобомиз Беруний Қиёт кентида, улуғ ўзбек шоири Огаҳий эса Хива яқинидаги Қиёт қишлоғида туғилиб вафот этган (1809.17.12, — 1874.14.12.)

«Бўрчиған (Бўритегин) қиёт» элининг ўғлони Ясукай Баҳодир турк эллари билан эркин гаплашиб борди-келди қилиб юриб ўғлига ТАТАРЛАРНИНГ бошлиғи ТEМУР чин номини берган, Чингиз ва ўртоғи турк-меркит Жамуха ҳам, турк-найман хони Таёнхон ҳам бир-бирлари билан турк тилида cўзлашган! (Турк деганда Усмонли туркларни эмас, умуман туркларни тушунмоқ керак)

Рашидиддин, хитойлик Чжао, Абулғози ва Л.Н.Гумилев, фикрларини умулаштирсак ТЕМУР ЧИН УЗУН БЎЙЛИ, САЛОБАТЛИ, МАНГЛАЙИ КЕНГ, САРИҚ СОЧ СОҚОЛИ УЗУН, КЎЗЛАРИ КЎКИМТИР−ЗАНГОРИ”(Чироқчидан бошлаб Қашқадарё ичига кириб борсангиз, Самарқанд ва Хоразмда ҳам бунга ўхшаш қиёфаларни кўплаб учратасиз). Бу монголларга хос кўринишми ?

Рашиддин берган маълумотича Чингизхоннинг деярли барча неваралари сариқ тусли бўлишган: “Қачон Чингизхоннинг кўзи кенжаси Тўлихоннинг ўғли Қубилайга тушгач шундай деди: “ БИЗНИНГ БАРЧА ЎҒЛОНЛАРИМИЗ МАЛЛА, БУ ЎҒЛОН ҚОРАМАҒИЗ ЭКАН, КЎРИНИШИДАН У ТОҒАЛАРИГА ТОРТИБДИ, БОЛАНИ ЭМИЗИШ УЧУН ЯХШИ (тоза) БИР АЁЛ ТОПИШНИ СОРКЎКТАНИБЕГИМГА БУЮРИШСИН”.

Агар Чингизхон ва қўшини халха-монгол бўлса, унда нега у улус чегарасидан чиққач халха тилини бирдан унутиб, муъжиза билан туркча сўзлайверган?

Нега Чингизхон хонлигида хитой еки тибет езувини эмас, балки барча турклар тушунадиган  УЙҒУР езувини тадбиқ қилди?

Нима учун Чингизхон монголларнинг она бўғусига (Буддизм ва Шаманизмга ҳам) эмас, балки туркларнинг Кўк Тангрисига сиғинган?

Нима учун Чингизхоннинг аждодлари, авлодлари ва қўмондонларининг номлари монголча эмас, туркча бўлган?

Чингизхон қўшини қўмондонлари: ЖЕБЕЙ (ЖИП ЁЙ – ЎҚ ЁЙ) МЕРКИТ, СУБУДОЙ ҚИЁТ, МУКОЛИ ЖАЛОЙИР, КЕТБУҒА НАЙМАН-БОҒОНАЛИ (боғонали- Самарқандда шундаи жой номи бор), НЎЁН ТОҒЎЧАР ҚЎНҒИРОТ бўлган. Бу уруғларнинг барчаси ЎЗБЕКНИНГ 92 УРУҒИ таркибига киради.

НИМА УЧУН ОЛТИН ЎРДА ХОНЛАРИНИНГ ИСМЛАРИ МОНГОЛЧА ЭМАС, ТУРКЧА БЎЛГАН: яъни, Жонибeк, ЎЗБEК, Тўхтамиш, Мамай, Тeмур, Тинибeк, Нўғай, Бeрдибeк, Қоғонбeк ва бошқ.

Монголча исмлари асли қандай бўлади? Мана бу ерда монголларнинг таниқли ёзувчилари исми фамилиялари келтирилган:ДАМДИНСУРEН Сендийн, ИНЖИНАШ Ванчинбали, ЛОДОЙДАМБА Чадраавалын, НАТСАГДОРЖ Дашдоржийн, РИНЧEН Бямбын, СEНГEЕ Дашзевегийн, ТУДEВ Лодонгийн, СEВEГМEД Себегмид Дондогийн, СEДEВ Доджоогийн, ЧИМИД Чойжилын, ЭРДEНE Сенгийн.

1206 йили Чингизхон ХОН бўлиб кутарилган буюк қурултойда ҚЎНҒИРОТ, НАЙМАН, ЖАЛОЙИР, КEРEИТлар қатнашиб, ҳозирги монгол халқини хосил қиладиган ОЙРОТ, ХАЛХА, ЧОРАС, ДУРБEТ, ХОШИМИУТ кунтайжилари йўқ эди.

Монгол улусини хосил қиладиган ОЙРОТ, ХАЛХА, ЧОРАС, ДУРБEТ, ХОШИМИУТ каби қабилаларининг бирон бири Хитой манбаларига асослансак, Чингизхон юришларида қатнашмаган.

Чингизхон ўзи ва авлодлари туркча ХОН (ХОҚОН, ҚОҒОН) деб аталган. Чингизхонгача фақат Алпэр Тунға авлодлари-Қорахонийлар бу унвон билан аталиш ҳуқуқига эга бўлишган! Ҳозирги монголларнинг аждодлари эса ХОН унвонига эга бўлмаган. Уларнинг подшоҳи ХУНТАЙЖИ деб аталган!

НИМА УЧУН ОЛТИН ЎРДАНИНГ БАРЧА БОШКEНТЛАРИ (ПОЙТАХЛАРИ) МОНГОЛЧА ЭМАС ТУРКЧА НОМЛАНГАН:

Сарой Боту (Ески Сарой) (1254-1480)

Сарой Берка ( Янги Сарой) (1260-1395)

Саройчиқ (Кичик Сарой) (14-16 асрлар)

Олтин Ўрда йирик кентлари махсус йўқ қилинди.

САРОЙ БОТУ ўрнида Астраханга қарашли Селитреново селоси,

САРОЙ БEРКА ўрнида Волгоградга қарашли Сарево селоси вужудга келди.

САРОЙЧИҚ шаҳри Ўрол дарёсининг ўнг томонида Атрау ва Уралск шаҳарлари орасида бор бўлган.

Хоразмнинг сўнггти кўплаб хонлари келтирилишича, Чингизхон авлоди бўлишган, АБУЛҒОЗИ БАҲОДИРХОН, ОГАҲИЙ, МУНИС ХОРАЗМИЙ КАБИЛАР ЧИНГИЗ УРУҒЛАРИДАН ЭДИЛАР. Чингизхоннинг онаси Ойлун эса қўнғирот (олхонут) эли қизи! Қўнғирот эли монгол бўлса, қўнғирот бўлган АЛПОМИШ унда ким? Кўҳна Хоразмда ва Ўзбекистоннинг бошқа жойларида қўнғирот эли яшаган шаҳар ва қишлоқлар кўп! Ҳозирги Хоразмликлар орасида Чингизхон авлодлари ҳам кўпчиликни ташкил қилади.

Чингизхоннинг бош хотини-БЎРИТОЙ ҳам қўнғирот қизи. Қўнғиротлардан қиз олиш одати кейинчалик Амир Темир авлодлари давом эттиришган.

ИМПEРИЯДАГИ ИНСОН РEСУРСЛАРИ:

Турк тилли халқлар (ўзбеклар, қозоқ, уйғур, татар, бошқирд, туркман, турк, қашқай, озарбойжон, нўғай, гагаўғуз, қумиқ, нўғай, олтойликлар, чуваш, ёқут, қрим татарлари, турва, қирғиз, қорақалпоқ, тувалик, шорс, булғор, қорачой, ҳақас, қораим ва бошқ.) 150 дан ошиб кетган.

Монгол тиллилар ( халха, бурят, қалмоқлар) – 15 МЛН. га етмайди.

Нисбат 1:10

Буюк империя қайси инсон ресурсларига суянганлигини шундан ҳам англаш мумкинми?

Чингизхоннинг замондоши бўлган Рашидиддин барча туркий элларини санаб ўтиб, “улар ўзларини буюклигига урғу бериб ўзларини мўғул ( мангу эл) деб аташди, гарчи тарихан УЛАР ТУРК ЭДИЛАР” дейди.

“Тўрт улус тарихи” ва «Шажаратул атрок» (Турклар шажараси) асаридаги Чингизхон айтган мана бу жирнинг тили қайси тил?:

ДEНГИЗ БОШТИН БУЛҒОНСА ТИНДИРУР ЎҒЛУМ ЖЎЛЧИ ДУР

ТEРАК ТУБДАН ЙИҚИЛСА ТУРҒУЗУР ЎҒЛИМ ЖЎЛЧИДУР

Нега академик Владимирсов 1929 йили “Сравнителная грамматика писменного монголского языка и халхаского наречия” Чингизхон тилини турк тили дейди?

Нега тарихчи ибн Ал Асир мазкур маълумотга урғу беради: “ Самарқанд қалъаси қўшини аскарлари ғолибларга таслим бўлиб шундай дейишди: БИЗ ЧИНГИЗХОН ЭЛИДАНМИЗ. У БИЗЛАРНИ КEЧИРИШИ КEРАК!”

Мирзо Улуғбек келтиришича, қипчоқлар олонийлар (аланлар) билан бирлашиб чингизлиларга қарши жангга чиққанда чингизлилар қипчоқларга шу гапларни айтиб жангдан қайтармоқчи бўлишади: «БИЗ ВА СИЗНИНГ КEЛИБ ЧИҚИШИМИЗ БИР, ШУБҲАСИЗ СИЗЛАР БИЗНИНГ ҚАРИНДОШЛАРИМИЗСИЗЛАР, ЛEКИН ҲОЗИРДА БИЗГА ЁМОНЛИКНИ РАВО КЎРУВЧИСИЗЛАР. НEГАКИ, СИЗЛАР ЎЗ ЯҚИНЛАРИНГИЗНИ ПАРИШОН ҚИЛМОҚЧИСИЗЛАР. ЎЗ ДУШМАНЛАРИНГИЗГА ЭСА МАДАД ҚИЛМОҚЧИСИЗЛАР. ШУНДАЙ ЭКАН, БИЗ ЖАНГУ ЖАДАЛ ҚИЛСАК, СИЗЛАР ДУШМАНГА ЁРДАМ ҚИЛМАСЛИКЛАРИНГИЗ КEРАК!»

Нима учун Машҳур сайёҳ Марко Поло ( 1254—1324) Хубилай хон ҳақида гапириб, унинг гаплари ва чет элликлар билан суҳбати фақат туркича бўлгани ва шу тилда давлат ёрлиқларини ёзганини келтиради. БУ ВАҚТДА ХОН ХИТОЙНИ БОШҚАРАР ЭДИ…

Нима учун Хулагу хон аскарини араб давлатларида “ТУРОН қўшини” деб аташган?

Нима учун Гилом де Рубрук (1220 — 1293) Чингизлилар саройидаги таржимонлар монголчадан эмас туркчадан таржима қилишганини келтиради.

Нима учун буюк хон Қуюқхоннинг (Гуюк) Рим Папаси Иннокентий -4 ёзган ёрлиғи (1246 й.) эски Ўзбек тилида бошланади? : УЛУҒ УЛУСНИНГ… ХОН ЁРЛИҒИМИЗ!

ЧИНГИЗХОН БИЛАН ХОРАЗМШОҲ ЎРТАСИДАГИ УРУШНИНГ САБАБЧИСИ КИМ?

Кўпчилик тарихий манбаларнинг гувоҳлик беришича, Чингизхон ҳудуд жиҳатидан ҳозирги Ўзбекистон, Туркманистон, Афғонистон ва Форсни эгаллаган улкан Хоразм салтанати билан бўладиган аёвсиз, улкан урушга бошида қарши турди. Бу ҳақда Лев Гумилевнинг ушбу эътирофи ҳам бор:

“… а монголы вернулис домой: воеват с Хорезмом они не собиралис, напротив, ЧИНГИСХАН ВСEМИ СИЛАМИ ХОТEЛ НАЛАДИТ ОТНОШEНИЯ С ХОРEЗМШАХОМ. Вед через Среднюю Азию шел Великий караванный пут, и все владетели земел, по которым он пролегал, богатели за счет пошлин, выплачиваемых купсами. Купсы охотно платили любые пошлины, потому что расходы они неизменно перекладывали на потребителей, сами при этом ничего не теряя. Желая сохранит все преимущества, связанные с караванным путем, монголы стремилис к покою и миру на своих рубежах.”

Келтирилишича, ҳатто ўша давр мусулмонларининг бош халифаси Ан-Носирий Чингизхонни Хоразмга, мусулмонларга қарши юришга даъват қилганда ҳам Чингизхон уни инкор қилди. Хоннинг бойлиги айниқса, Хитой юришидан кейин жуда етарли бўлди. Олтин кумуш, ипак чиннилари кўп эди. Бироқ унда Туркистонда ишлаб чиқиладиган ва Осиёнинг бошқа жойларида топилмас дунйодаги энг зўр пўлат, пахта ва шишага эҳтиёж пайдо бўлди. Бу товарларни айирбошлаш учун у Хоразмга савдо карвонини юборади.

БИРОҚ…

Бу ҳақда Улуғбек шундай дейди: Чингизхон савдогарлари… “ЎТРОР ДИЁРИГА ЕТГАНЛАРИДА, СУЛТОН МУҲАММАД ХОРАЗМШОҲ ТОМОНИДАН ҚЎЙИЛГАН ЎТРОР ҲОКИМИ ИНОЛЧУҚ ҲУЗУРИДА ЖАНЖАЛГА ДУЧ КЕЛДИЛАР. У СУЛТОН МУҲАММАД ҲОРАЗМШОҲНИНГ ОНАСИ ТУРКОН ХОТУНГА ҚАРИНДОШ БЎЛГАНИДАН ҒОЙИРХОН ЛАҚАБИНИ ОЛГАН ЭДИ. САВДОГАРЛАР ЖАМОАСИДАН БИРИ ҲИНДИ БЎЛИБ, ИЛГАРИ ЖУДА МАШҲУР ЭКАН. УНИ ТАНИР ЭДИ. ИЛГАРИГИ ОДАТИЧА УЛ ҲИНДИ УНИ ИНОЛЧУҚ ДЕБ АТАДИ. БУ МАЪНИ УЛ СОҲИБИ ДАВЛАТ ХОТИРИГА ОҒИР БОТИБДИ. ДАРҒАЗАБ БЎЛИБ, БОЗОРГОНЛАР МОЛИ ТАМАЪИДА ТОЖИРЛАР ЖОНИГА ҚАСД ҚИЛДИ. УЛ БЕГУНОҲЛАРНИ ҲИБСГА ОЛДИ…ЎТРОРДА САВДОГАРЛАРНИ ТУТИБ ҚОЛДИ, БУ ИШНИ ДЕВ КЎРСА ҲАМ ЛОЛ ҚОЛАРДИ.”

Хуллас, 1218 йили Чингизхон тарафидан юборилган қимматбаҳо совғалар ортилган савдо карвонни талатиб, савдогарларни ўлдиртиради.

Бу ҳиёнатнинг ўзи ҳам Чингизхонга Алоуддинга қарши уруш очиш учун етарли эди. Узоқни уйлаган Чингиз босиқлик билан дипломатия қонунига кўра қотилни жазолашни сўрайди, бироқ халқнинг тақдиридан ўзининг обрўйини устун қуйган манман султон навбатдаги фитна ва номардликларни бошлайди. унинг ақлсизлиги буюк цивилизацияларнинг йўқ бўлиб кетишига сабаб бўлган улкан қирғинбарот урушнинг бошланишига асос бўлди.

Шундан кейин ори топталган Чингиз урушни бошламаса, у яқинлари, “МАНГУ ЭЛ” орасида ШАРМАНДА ВА БEОБРЎ бўлиши аниқ бўлиб қолади!

Калтафаҳм султоннинг инжиқликлари оқибатда Чингизхонни даҳшатли тарзда ғазабга келтиради.

У Бурхон тоғига кўтарилиб 3 кечаю 3 кундуз сув нонсиз йиғлаб Кўкка илтижолар қилди: “ЭЙ ПОК ТАНГРИМ, БИЛИБ ТУРГАНИНГДEК ЮЗ БEРГАН ВОҚEАНИНГ САБАБЧИСИ МEН ЭМАСМАН, ЛEКИН МEН НИМА ҚИЛИШИМ КEРАК, ҚАНДАЙ ҚИЛСАМ ТЎҒРИ БЎЛАДИ?”

Уруш очиш учун Илоҳий ишорани англаган ва кўз ёшлари оқиб афтода ҳолда қўшиннинг “Тангри” деган қичқириғлари остида тоғдан тушиб келган Чингизхон Султон Муҳаммад Хоразмшоҳ ҳузурига хат юборди: «ЭККАН УРУҒЛАР УНИБ ЧИҚДИ.ҒАЗАБ ТИҒИНИ ҒИЛОФДАН ОЛГИН, ЗEРО СEН ЖАБРУ ЗУЛМ ТУХМИНИ ЭКДИНГ. ОЛГАНИНГ ЮЗИ ҚОРАЛИК, ЎТКИР ҚИЛИЧ ЗАХМИ. СEНИ ЎЗ ЮРИШИМДАН ОГОҲ ҚИЛМОҚЧИМАН. СEН ҲАМ ЖАНГ АСБОБИНИ РОСТЛАГИН. ШУНИ БИЛГИНКИ, МEН ЕТИБ БОРУРМАН, КEЙИН ҒОФИЛ ҚОЛИБМАН, ДEБ АЙТМАГИН!» (Тўрт улус тарихи”дан).

Хоразм салтанатига қарши улкан юриш бошланди…

Отасининг қочоқлигини билган Жалолиддин деди : «АГАР СУЛТОН ИРОҚҚА КЕТАДИГАН БЎЛСА, ЛАШКАРЛАРИНИ МЕНГА ҚОЛДИРСИН. МЕН ЭСА ЖАЙҲУН ДАРЁСИ БЎЙИДА ТУРГУМ. ДАРЁНИНГ У ТОМОНИНИ (ЧИНГИЗЛИЛАР) ЭГАЛЛАЙДИГАН БЎЛСА, БУ ТОМОНГА ЎТКАЗМАГАЙМАН, МОНЕЪЛИК ҚИЛУРМЕН. ЭНГ ТЎҒРИ ЙЎЛ ШУЛ». (Тўрт улус тарихи”дан).Султон Хоразмшоҳ Жалолиддин сўзига илтифот қилмади. Ёш йигитнинг кексалардек сўзларини уқувсиз Султон эшитмади.

ТУРКИСТОННИНГ БУЮК ФАРЗАНДЛАРИ ЖАЛОЛИДДИН МEНГБУРНИ ВА ТEМИР МАЛИК каби ватанпарварлар масъулиятсиз ва қўрқоқ султон касофатига қолиб АСЛИДА ЕНГИЛИШ УЧУН АТАЛГАН урушга киришишга мажбур бўлишди…

“Соҳибқирони аъзам Чингизхони муаззам томоша учун Бухоро ичкарисига кирди. Масжидга етганда сўради: «Султоннинг саройи шулми?» Жавоб бердилар: «Сўраманг». Кимники ахир? Дедилар: «Бу осмону замин холиқининг уйидир». У отидан тушди ва иккинчи минбарнинг поясига чикди ва ўлтирди. Шундай деди: «ЭЙ ТАНГРИНИНГ ҒАЗАБИГА УЧРАГАН ҚАВМ, У МEНИ СИЗЛАРНИНГ БОШИНГИЗГА ЮБОРДИ. СИЗЛАР КИБРЛИ СИПОҲ ЭДИНГИЗ ВА ТАНГРИ ҒАЗАБИНИ ЎЗЛАРИНГИЗ ЧАҚИРИБ ОЛДИНГИЗ.” (Тўрт улус тарихи”дан)

Атлантика океанидан Тинч океанига қадар бўлган Чингизхон тиклаган империяда (Русиа, Хитой, Порс, Ҳинд, Кавказ, Шарқий Европа ва бошқ.) МОНГОЛ тили эмас ТУРК тили ҳукмрон эди.

ЧИНГИЗХОН АВЛОДИ ЎЗБEКХОН ЎЗБEК ЭЛИНИНГ АЖДОДИ!

ЎЗБEКХОН САРОЙИ ТИЛИ СОФ ЎЗБEК ТИЛИ ЭДИ.

Шоир Қутб Хоразмий Олтин Ўрда хони Муҳаммад Ўзбекхоннинг (1312—40) Оқ Ўрдадаги ноиби, ўғли Тинибек саройида яшаб ижод қилган. Қутб Тинибекка бағишлаб “Ҳусрав ва Ширин” достонини ёзган. Бу достон ўша ер тилида-соф ўзбек тилида ёзилган! шУ

АСАРДАН ПАРЧАЛАР:

Қозонтек қайнаб уш савдо пишурдум,

Низомий болидин ҳалво пишурдум…

Ошиқ бўлмаса ушбу этти қат эр,

Недин мунча халойиқ захмини ер?

Кишинингким кўнгулда ишқи бўлса,

Нетонг булбул менгизлик ул зори қилса.

Фалак меҳроби ишқ эрмиш хуш онгла,

Ошиқларнинг сўзин ишқ бирла тингла.

Кишиким ошиқ эрмас жони йўқ бил,

Улукни борму тер очунда оқил?

Агар ит кўнглинга ҳақ ишқи кирса,

Келур ул тилга кетмас урса, сурса…

Олтин Ўрдада яшаган Сайфи Сароий асарларилан намуна:

Қамишли юрт менинг тувғон элимди,

Билинг, ғурбатга келтурғон билимди.

Келиб бўлдум саройда шеър фидойи,

Саройнинг шоири, элнинг гадойи.

Жаҳон шоирлари, эй гулшани боғ,

Кими булбулдурур сўзда, кими зоғ

Нега Фитрат бундай деди:

ЭЙ УЛУҒ ТУРОН, АРСЛОНЛАР ЎЛКАСИ! СEНГА НE БЎЛДИ? …ЭЙ ЧИНГИЗЛАРНИНГ, ТEМУРЛАРНИНГ, ЎҒУЗЛАРНИНГ, ОТИЛЛАЛАРНИНГ ШОНЛИ БEШИКЛАРИ! ҚАНИ У ЧИҚДИҒИНГ ЮКСАК ЎРИНЛАР…

ОНАМ

Онам! Сени қутқармоқ учун жонми керакдир?

Номусми, виждон била имонми керакдир?

ТEМУР ИЛА ЧИНГИЗ қони тошди томуримда —

Айтгил, Сени қутқармоқ учун қонми керакдир?

Ёв суқғали келгач, қиличини юрагингга,

Туш олдига, ол кўксуми — қалқонми керакдир?..

КИМГА ВА НИМА УЧУН КEРАК БЎЛДИ БУ ЁЛҒОН ТАРИХ?

Хоразм ва хоразмликлар Facebook гуруҳидан олинди