Сўнгги маротаба Ўзбекистон президенти жиддий рақиб билан 1991 йилда тўқнаш келган эди. Ўшандан бери “Эрк” партиясига сайловларда ўз номзодини кўрсатишга рухсат берилмаган.

Эрк партияси Ўзбекистонда 24-октябрь куни бўлиб ўтадиган президент сайловларида қатнашиш учун номзод кўрсатишини айтмоқда.

“Эрк” расмий ўлароқ Ўзбекистоннинг биринчи рўйхатдан ўтган сиёсий партияси эди – 1990 йилда ташкил топган ва 1991 йилда Ўзбекистон мустақиллигини эълон қилганидан икки кун ўтгач, ўз рўйхатга олиш ҳужжатларини Адлия вазирлигига топширган. Аммо кейинги йилларда партия раҳбарлари таъқиб қилиниб ҳибсга олинган ва сургун қилинган. Партия рўйхатдан ўтказилмади ва фаолияти сустлашди.

1991 йилги сайловда Ўзбекистон Совет Социалистик Республикасининг президенти Ислом Каримов Муҳаммад билан тўқнаш келганди. Солиҳ, шоир ва “Эрк” партиясининг асосчиси. Каримов фойдасига жиддий равишда сохталаштирилган деб ҳисобланган ушбу сайловда Каримов якуний ҳисобда овозларнинг 90 фоизга яқинини қўлга киритганди.

Каримов 2016 йил вафоти этгунича Ўзбекистонни бошқарган. Солиҳ 1993 йилда ҳукумат томонидан кучайган босим сабаб Ўзбекистонни тарк этди. 1999 йилда Тошкентда бир қатор портлашлар содир бўлди. Шундан сўнг, Ўзбекистон ҳукумати портлашларни Ўзбекистон Исломий Ҳаракати (ЎИҲ) томонидан Каримовга қилинган суиқасд дея таъкидлади. Шунингдек, фитна Солиҳ билан бирга уюштирилди деб даъво қилинди. У сиртдан экстремизм айблови билан суд қилинди ва 15 йилга озодликдан маҳрум қилинди ва амалда унинг мамлакатга қайтишини тақиқлади. Унинг укаси Муҳаммад Бекжон Украинада ўғирлаб кетилиб, Ўзбекистонга ушлаб келинди ва 15 йилга ҳукм қилинди. Охир-оқибат у 2017 йилда озодликка чиққунга қадар қарийб 18 йил қамоқда ўтирди.

2000 йилдан кейин Эрк сокин фаолият олиб борди. 2003 йилда партия Тошкентда йиғилиш ўтказди. Ўша пайтда Озодлик радиоси сўнгги 10 йил ичида биринчи марта партиянинг очиқ учрашуви бўлиб ўтганини ёзганди.

1991 йилдан бери Эрк партиясининг қайта рўйхатдан ўтказилмаганлиги унинг Ўзбекистондаги сайловларда қатнашишига тўсқинлик қилмоқда. Президент Шавкат Мириёевнинг ислоҳотлари сиёсий соҳада ҳам давом этишига умид борлигига қарамай, Эрк партияси учун қўйилган тўсиқ ҳамон ўз кучида қолмоқда. Шу сабабли партия 2019 йилги парламент сайловлари олдидан қайта рўйхатдан ўтказилди. 2020 йил январ ойида партиянинг Тошкентдаги этакчиси Отаназар Орипов бошчилигидаги бир гуруҳ фаоллар Ўзбекистон Адлия вазири Русланбек Давлетов билан учрашди.

Эрк ўз фаолиятини қайта бошлашга ҳаракат қилди, бироқ учрашувдан сўнг Озодлик радиоси Агзам Турғуновнинг сўзларига таяниб хабар беришича, Давлетов уларга: “Бу партия ўтмишда қолди, энди унутинг”, деган.

Шунга қарамай, “Эрк” партияси 2021 йилги президентлик сайловларида иштирок этиш мақсадини очиқ эълон қилди. Бу Мирзиёевнинг мухолифат борасида берган ваъдалари устидан чиқишига бир чақириқдир.

Озодлик томонидан тарқатилган баёнотда партия унинг икки аъзоси – Саловат Умрзоқов ва Жаҳонгир Отажоновнинг президентликка номзодини қўйиш ниятларини билдирганини таъкидлади. “Партия, бўлажак президент сайловларига ўз номзодини кўрсатишга қарор қилди” дейилади баёнотда.

Манба: The Diplomat